Op 13 april jongstleden overleed Cees Dam. In vele in de pers verschenen necrologieën zijn Cees Dam, zijn rol in de architectuur en zijn omvangrijke oeuvre herdacht.
Mijn herinneringen en samenwerking met Cees gaan bijna 40 jaar terug. De kennismaking met Cees en Josephine vond plaats tijdens mijn eerste AetA-excursie in het najaar van 1988 naar Madrid, Cordoba en Sevilla. Gedurende de reis trokken wij meer en meer met elkaar op. Bij het afscheid op Schiphol zei Cees ‘kom eens langs op bureau’. Ik was net gestopt met mijn werk in de informatica en was op zoek naar een nieuwe uitdaging, die beter aansloot op mijn studie bouwkunde aan de TH Delft. Na een aanvankelijke aarzeling belde ik Cees een paar dagen later op. Hij zei onmiddellijk ‘kom vanmiddag langs’. Dat was het begin van een jarenlange samenwerking en vriendschap. Het begon met een langdurige, onbezoldigde stage op het bureau waarin ik de (Nederlandse) wereld van architectuur, cultuur en bouw goed leerde kennen. Ik ging overal mee naartoe, van gesprekken met (potentiële) opdrachtgevers tot bezoeken aan galeries, Muziektheater en Concertgebouw, meewerken aan een prijsvraag en reizen naar het buitenland. De gastvrijheid van Josephine en Cees was groot.
Na een aantal jaren bij Dam & Partners besloot ik projectontwikkelaar te worden. Mijn eerste, grote tender – een nieuw kantoor voor De Geïllustreerde Pers in Amsterdam Zuidoost – wonnen wij met een ontwerp van Cees Dam. Zijn presentatie van en toelichting op het ontwerp aan de directie en ondernemingsraad van De GP waren van doorslaggevend belang en jaren later nog bron van verhalen. De zeer goede samenwerking met Cees, het bureau en later Diederik Dam leidde tot meer ontwerpen, gebouwd en ongebouwd.
Cees en Josephine gingen ook vaak mee op de AetA-excursies, waaronder Portugal – West Spanje, Chicago en Valencia – Alicante. Zij deden betrokken en intensief mee. Velen van ons zullen zich dit herinneren.
De laatste jaren spraken Cees en ik elkaar nog tijdens onze telefoongesprekken op de wederzijdse verjaardagen, we haalden herinneringen op en bespraken gelijktijdig de actualiteit. Ik ga deze gesprekken missen. Met het overlijden van Cees Dam is een zeer bijzonder mens en architect heen gegaan.
Ton van Namen
Hieronder het persbericht van Dam & Partners Architecten n.a.v. het overlijden van Cees Dam.
Dam & Partners Architecten neemt afscheid van oprichter professor Cees Dam, 1932–2026
Afgelopen maandag overleed na een kort ziekbed professor Cees Dam op 93-jarige leeftijd. Hij was de oprichter van Dam & Partners Architecten en een van de meest eigengereid-bevlogen architecten van Nederland.
Vanaf zijn start als onafhankelijk architect begin jaren zestig tot begin deze eeuw ontwierp en realiseerde hij honderden projecten. Telkens verbond hij heersende opvattingen met een on-Nederlands gevoel voor flair. Enkele projecten werden bij leven al een monument.
Architectuur was voor Cees Dam in de eerste plaats een excuus, een middel om ruimte te geven aan mensen, aan schoonheid en aan verwondering. Zijn oeuvre strekt zich uit van publieke en private interieurs en meubels tot stadhuizen en wolkenkrabbers. Onder andere de Nationale Opera & Ballet en Stadhuis in Amsterdam (in samenwerking met Wilhelm Holzbauer), het Stadhuis van Almere, Wilhelminahof (de eerste gebouwen op de Kop van Zuid) in Rotterdam en het Huis van de Toekomst in Rosmalen zijn daar sprekende voorbeelden van. Ieder op eigen schaal, elk met zijn onmiskenbare handschrift. De doorbraak voor hem en het bureau was de woningbouw van Seinpost in Scheveningen uit 1980.
Cees Dam putte in zijn werk uit de moderne beeldende kunst, het theater en de muziek. Die dwarsverbanden waren geen decoratie maar voeding, zichtbaar van concept tot detail in de kwaliteit van zijn ruimtes. Zoals in het interieur van restaurant Le Garage in Amsterdam, het elegante moderne grachtenpand Amstel 270 of de ingrijpende renovatie en uitbreiding van het Ministerie van Landbouw en Economische Zaken aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag en de renovatie van het Abdijcomplex te Middelburg voor de Provinciale Staten van Zeeland. Bijzonder dierbare ontwerpen voor hemzelf waren de showroom voor couturier Frans Molenaar in Amsterdam en het graf van Karel Appel op de begraafplaats Père-Lachaise in Parijs.
Graag en vaak nam hij deel aan het publieke debat. Hij vervulde adviesfuncties op het gebied van kunst en cultuur, zat de welstandscommissie van Amsterdam voor en was veelgevraagd jurylid. Bij een groot publiek is hij onder andere bekend van zijn populaire Teleac-cursussen over architectuur op tv.
Vanaf 1993 was Cees Dam hoogleraar aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft; van 1995 tot 1998 was hij er ook decaan. Hij leidde er met zijn scherpe en eigenzinnige kijk op het vak een nieuwe generatie architecten op.
Of in zijn eigen woorden: “We moeten altijd blijven vechten voor het onmogelijke. Dat is immers zoveel mooier dan het mogelijke.”
In 2007 werd Cees Dam benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij was Officier in de Orde van Oranje-Nassau (1995) en ontving in 2009 de Gouden Eeuw Award omdat hij “als een van de weinige Nederlandse architecten in staat is om gebouwen een grootse uitstraling te geven.” Daarnaast was hij jarenlang honorair consul van Guatemala in Nederland.
Tot op hoge leeftijd voelde Cees Dam zich betrokken bij het bureau. Dam & Partners Architecten blijft onder leiding van architect Diederik Dam en het hele team werken aan architectuur die er werkelijk toe doet: nieuwsgierig, eigenwijs en van morgen.
Dam & Partners Architecten, Amsterdam
